Суретші  менен  археолог  бар   қасымда,

Көңілдер  шалқар  шампандай  шапшып  атылған.

Алты  ай  қаңғыған  геолог,  Бағдат  ініміз,

Оралып  бүгін,  қонаққа  бізді  шақырған.

 

Ұқсайды  бұл  кеш  керемет  сырлы  дастанға,

Бас  қосса  достар,

Асатын  бұдан  бақ  бар ма?

Көңілдер,  шіркін,  қанат  біткендей  қалқиды,

Отырмыз  қалай,  ұшып та кетпей Аспанға?

 

Көктем  көңілмен  гүлің  де  егіз,  күй  де  егіз,

Арусыз  бірақ – арғымақтарсыз  күймеміз.

Өңшең  серілер,

Ортада  жалғыз  Зәурешті,

Кезек  пен  кезек  кетеміз  алып  биге  біз.

 

Зәурештің  нұрға  толады  мойыл  жанары,

Ғажап-ау,  ғажап,

              Періште  әлі,  бала  әлі.

Билейміз  келіп,  жастыққа  тәнті  үш  аға,

Бағдат  ініге  кезек  те  тимей  қалады.

 

Құзырың  қанбай  өмір  сүруге  асыққан,

Кетеміз  шалқып,

        Шабытқа  еріп  тасып  та.

Біріне  бірі  қарайды  күліп,  ұрланып,

Бір-бірін  алты  ай  сағына  күткен  ғашықтар.

 

Дүниеде,  достым,  жасайды,  кәне,  мәңгі  не?

Қайталауларды  сүйметін  бізбіз - әулие!

Бір  кезде  ән де,

                 биің  де  қалып  жайына,

Кетеді  алып  бізді  әлем  жайлы  әңгіме.

 

Мұндайда  нақыл,  ақыл  да  көп  қой,

                                                             ә, құрбым.

Үзілер  шегі  болмай  ма  шыдам,  сабырдың?

Геолог  сонда  саңқылдап  жатқа  соғады,

Даласы  жайлы  дастан  жырларын  Қадырдың!

 

Даламыз  жайлы  дархан  өлеңдер, 

Азамат,

Сан  ақындарды  оятар  әлі  мазалап.

Әдемі  олар  авторлар  оқыған  кезде,

Ал  геологтар  оқыса  тіпті –

                             Ғаламат!

 

Ұят  па  қысқан,

             әлде  сіз  намыс  дейсіз  бе,

Оны  ашып  айта  алмаймын,  сірә,  мен  сізге.

«Айтсайшы  өзің  туралы» -  дейміз –

                                                           өлеңді,

Оқитын  ақын  отыр  ғой  мұнда  сенсіз  де?!

 

-«Айтпақшы  олжам  бар  еді  жарар  әжетке» -

Деді  де  ол  бізді  болып  бір  ырза,  мәз  етпек,

Бір  дүниені  әкеліп  қойды  үстелге,

Ораған  ескі  газетке.

 

Бағалы  тас  па? 

Не  нәрсе  екен  бұл  өзі?

Не  деген  қораш, 

                       не  деген  және  ірі  еді?

Бәріміз  келіп  үңілсек  алтын  тапқандай,

Әлгі  жәдігер –

                Адамның  қу  бас  сүйегі!

 

 

Даламыз- дастан,

Даламыз – тарих,  елге  азық,

Талай  тайпаны  қойнына  көмген  кең  жазық.

Айтып  та  салдық –

                -Жүрсің  бе  десек  кен  қазып,

Сен  аманбысың  келгеннен  өзің  көр  қазып?!!

 

Бағдаттың  түрін  көрсеңіз  сонда,

О,  Тоба!

Лапылдап  жанып  жатқан  бір  бейне  от  алап!

-«Шыңыраудан  таптық»- деді  ол,

                                                      ару  Зәурештің,

Мойыл  көздері  кетіпті  мүлде  боталап.

 

Археолог,  Абзал,  қолға  алды  басты  шошымай,

«Кінәлап  жүр  ғой   бізді  ел  босқа,  досым  ай!

Археологтар  таппаған  тарих  іздерін,

Геолог  келіп  кетеді  қағып  осылай!»

 

Шыға  кеп  оттар, 

шыға  кеп  шоқтар  нұр-көзге,

Шамданып  қалып  ағалар  айтқан  бір  сөзге.

Манадан  бері  момақан  ғана  отырған,

Геолог  сөйлеп  жөнелді  дерсің  бір  кезде.

 

--Ағалар!!!

Бір  сәт  қарашы  көзді  аш-тағы,

Бұл  сонау  ата-бабаларыңның  бастары.

Бұл —

Жаза  білсек,  Тарихнаманың  дастаны,

Ағалар,  бір  сәт  қарашы  көзді  аш-тағы.

 

Аруақты  ерлер  аяқ  астына  тапталып,

Біз  басып  жүрген  топрақты  жатыр  жамылып.

Рух  алдында  қалайық  бір  сәт  ақталып,

Батыр  бабаның  бас  сүйегіне  табынып!

Ақын  бабаның  бас сүйегіне  табынып!

 

Геолог  інім  сапырды-ай  сөздің  асылын,

Көңіл  көзіне  түсірді  көктің  жасынын.

-Теңізді  тастап,

«Құдайға  жақын  болам» -деп,

Тау  кезіп  кеткен  Заратуштраның  басы  бұл!

 

Ақын  айтады:

--Тіл  кеспек  жоқ  та,

Бас  кеспек  болған,  жалғанда.

Кесілсе  тілім,  салтымыз  дағы  жалғанбас.

Қаһарлы  ханның  қылышы  қиып  түсірген,

Орақ  ауызды  ақыннан  мынау  қалған  бас!

 

Суретші  айтады:

--Антропологиядан  бар  еді  біраз  хабарым,

Қарақұс  берік,

Жаратқан  дөңес  қабағын.

Шүйдесі  шымыр,  самайда  шоқпар  ізі  бар,

Батырдың  басы!

Суретін  кейін  саламын.

 

Археолог    Абзал  басқаша  айтты  түйгенін.

– Әйтеуір  бүл  бас  еркектің  басы,  білгенім.

Құйылса  қан  да – көзіне  ердің  құйылар,

Қиылса  қайда – еркектің  басы  қиылар!

 

Зәуреш - әншіміз,  үлесін  қосты  кеңеске:

– Бабалар  бар  ғой  сақтаған  атын  ел  есте.

Қобызыменен  өлімнің  бетін  қайырған,

Бақсы  бабамыз  Қорқыттың  басы  емес  пе?

 

--Қауашағы  кең, 

           ғалымның  басы-ау  шамасы,

--Жыраудың  басы – таңдайы  биік,  қарашы.

--Қамбардың  басы,

--Ақтамбердінің  басы – деп,

Бітетін  емес  басталған  даудың  сарасы.

 

Бес  жасар  қызы  Зәурештің, 

Аңғал  жүрегі--

«Бетінде  жердің  зүлымдық  жоқ» -  деп  біледі.

--Періштеміз  ғой!  Кетпейміз  бе  ұшып  жұмаққа?

Адам  сүйегі  жерде  де  болушы  ма  еді?!!....

 

О, Тәңірім!

Сәбидің  сөзін  шығара  көрме  теріске.

Қырқыспай  жерде,

                            кететін  ұшып  пейішке,

Өлмейтін  мәңгі,

Өлтірмейтұғын  бір-бірін,

Адам  ұрпағы -

Боласың  қашан  Періште?

 

Ұмытып  Арды,

Қорықпай  тіпті  Тобадан,

Тонадың  жерді,

Төндірдің  елге  зобалаң.

Алланың  аппақ  шапағатынан,

Пейіште,

Періште  болып  жаралмап  па  едің?

О,  Адам!

 

Хакім  де  болдың,

Әкім  да  болдың,  тоймадың,

Адамның  басын  күлсалғыш  қылып  ойнадың.

Есінде  жердің 

Нацист  боп  салған  ойраның,

Коммунист  болдың,

Демократ  болдың,

Мұсылман,

Христиан  болдың.

Өлтіруді  бірақ  қоймадың.

 

Тар  болса  пейіл,

Жаһанның  бар  ма  кеңдігі,

Махаббат  та  бар,

Шапағатта  бар – деп  жүріп,

Композиторлар,

            Археологтар,

                         Ақындар,

Осы  сәбиді  көріңдер, кәне,  сендіріп.

 

Жетелеп  алып  алысқа  талай  жол  самғар,

Ақиқатты  іздеп,

                 Аңыз – далаға  қонсаңдар,

Ақын  бол  мейлі,

               Археолог та  бол  мейлі,

Осы  сәбиге  жауап  бер,  мықты  болсаңдар.

 

Симпозиумда  жасалса  баяндамалар,

Осы  сұрақтан  басқаға  алаңдамаңдар.

Жауап  іздеңдер,

                  Іздеңдер  жауап  бәрің  де,

Таба  қалсаңдар  ешқайда  аялдамаңдар.

 

Хиросима  мен

Бухенвальдтағы  туристер  өңкей  шерменде,

Адамның  қаңқа,  бас  сүйектерін  көргенде.

Жүріңдер  ойлай  сәбидің  осы  сауалын,

Нью-Иорктерде,

               Немесе  басқа  жерлерде.

 

Бәріңіздің  де  армандасыңыз,

                                           Досыңыз,

Күтеді  жауап  осы  қыз!!!

 

Қозғасын  ойды,  сұрағы  сәби – баланың,

Бастарын  шұлғып  даналар  берсін  жауабын.

Адал  адамдар  кетті  ме  ұшып  пейішке,

Жатыр  ма  әлде,

   Төсінде  мына  Даланың?

 

Жауыз  да  біздей  перзенті  болған  Ананың.

Көздерін  жұмып,

                        Ғалымдар  берсін  жауабын.

Кетті  ме  залым,

                     «Тамұғына»  еніп  Дантенің,

Жатыр  ма  әлде,

                     төсінде  мына  Даланың?

 

Періште  барар  пейіш  жоқ  болса  егерде,

Тірлікті  ақтап,

                    не  бетімді  айтам  мен  елге.

Гейнелер  жатқан  құшағында 

Жер-Ананың,

Сене  алмай  жүрмін

              Гитлер  жатыр  дегенге.

 

О,  Жер – Ана!

Құдіретіңе  сеніп  ем.

Күй  болып  ағыл  қобыздың  мұңды  шегінен.

Құшағым  тар  ғой,

           жетпейді-ау  шіркін,

                             жетсе  егер,

Елжіреп  тұрып,  құшақтар  едім  сені  мен.

 

Аймалар  едім,

            өзіңсің  жалғыз  сенерім,

Көгіңде  құс  боп  ұшар  ем,

                          сол  ғой  керегім.

Ақындарды  да,

            батырларды  да – Бабамды,

Құшағыңа  алып  жатырсың  өзің,  себебі.

 

Санамен  сені  ұғыну  қиын – сол  анық.

Өзіңе  қарай  тартады  жолдар  торабы.

Менен  бір  торқа  бұйырмай  кеткен  Анам  да,

Жатыр  торқалы  топырағыңды  оранып.

 

Аруақты  ерлер  аяқ  астына  тапталып,

Біз  басып  жүрген  топрақты  жатыр  жамылып.

Рух  алдында  қалайық  бір  сәт  ақталып,

Батыр  бабаның  бас  сүйегіне  табынып,

Ақын  бабаның  бас  сүйегіне  табынып.

 

Бейбіт  ошақтың  тынысын  қорғап  нәлеттен,

Бабалар  ашқан  қырғын,

                                  айқастар – түс  кілең!

Жұмаққа  барар  төте  жол  жоқ-ау!

                                                          бәрі  өткен,

Ата – бабаның  сүйектерінің  үстімен.

            

 

Адалдық  туған,

Жауыздық  туған  жерде  осы,

Ап-ащы  жас  та,

                   қып-қызыл  қан  да  көл  көсір.

Бір   тілегім  бар

                 басқа  жұлдыздарға  оның,

Ұлылығын  бер,

Зұлымдығын  бере  көрмеші,

АДАМЗАТ !!!

 

 

                     ***

 

Қызығын-ай,  өмірдің,  қызығын-ай,

Өздеріне  мың  ғашық  қылып  ұдай,

Мігітті  де  жігіт  қып  шығаратын,

Қылығын-ай,  қыздардың,  қылығын-ай.

 

Нәзік,  назды,  сиқырлы  сөздерін-ай,

Табындырмас  дәл  мұндай  өзге  құдай.

Тұншықтырып  әкетер  тұнығына,

Мөлдіреген  тұңғиық  көздерін-ай.

 

Қиғаш  түскен  сезімтал  қабағын-ай,

Кеудешесі  қобыздың  шанағындай.

Үлбіреген  үстіңгі  еріндері,

Купидонның  иілген  садағындай.

 

Қызылын-ай,  еріннің  қызылын-ай,

Дірілдеген  демінің  қызуын-ай.

Қылығына  жығатын  қыздары  бар,

Қызығын-ай,  өмірдің  қызығын-ай.

 

 

 

                     ***                       

 

Тәулік  сайын  өзіңді  ойлап  жүдедім,

Үркек  ойдан  өрекпиді  жүрегім.

Түсін,  жаным,

Жалған  мына  дүние,

Қас-қағым  сәт  бұл  өмір.

 

Түсін,  жаным,

Баста  дәурен  тұрмайды,

Алдамшы  арман  бір  өмірге  симайды.

Бүгін  сүйіп  үлгірмесең,

Болашақ,

Бір  минутын  қимайды.

 

Махаббатты  бөлеп  ізгі  бесікке,

Қатар  кіріп  шіркеуге  де,

Мешітке.

Бір  өзіңді  іздеп  жүрмін  аяулым...

Келер  болсаң  кешікпе